Η λέξη (39.6) της Κλεοπάτρας Τσάκουρη (Σεπτέμβριος 2017): «τα πουλιά»

Πηγή φωτο: http://www.efsyn.gr

«Οι αναμνήσεις γεμίζουν την καρδιά μου. Είμαι σαν το γέρικο δέντρο, που μέσα του φωλιάζουν τα πουλιά, κι όταν φυσά ο άνεμος, ξυπνούν και τραγουδούν. Το δικό μου τραγούδι είναι αλίμονο, πολύ παλιό και μονάχα εμένα μπορεί να συγκινήσει».

Ανατόλ Φράνς, «Το έγκλημα του Σιλβέστρου Μπονάρ»

Η λέξη (39.5) της Χριστίνας Κελεσίδου (Σεπτέμβριος 2017): "τα πουλιά"

Η λέξη του μήνα

Τοιχογραφία από την Άνοιξη με τα πουλιά της Σαντορίνης

Χριστίνα Κελεσίδου, "Τα πουλιά"- Η δική μου προσπάθεια στο μετάξι

"Τα πουλιά στην Ιλιάδα βοηθούν τους πολεμιστές και τους βασιλείς στη λήψη δύσκολων αποφάσεων και για να ικανοποιήσουν τη βασική ανθρώπινη ανάγκη της αυτοεκτίμησης και της ασφάλειας".

Αυτό είναι το συμπέρασμα μια νέας διδακτορικής διατριβής από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ που αναλύει 35 περιπτώσεις εμφάνισης πτηνών, όπως παρουσιάζονται στην Ιλιάδα του Ομήρου.

Στο αρχαίο έπος, οι θεοί χρησιμοποιούν τα πτηνά να μεταμφιέζονται και να γίνονται πομποί μηνυμάτων για τον άνθρωπο.

Ομοίως, οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα πτηνά, όπως και τα σημεία και τα σύμβολα για ερμηνεία ως προς τις προθέσεις των θεών, αλλά και των ανθρώπων, για το μέλλον.

Ως εκ τούτου, τα πουλιά έχουν ένα πολύ σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των ανθρώπων και των θεών τους.

«Τα πουλιά έχουν κεντρικό σκοπό στη δομή της Ιλιάδας. Συχνά εμφανίζονται σε επικίνδυνες και σημαντικές καταστάσεις του πολέμου και πριν από διενέργεια επικίνδυνων επιχειρήσεων. Λαμβάνοντας ένα θετικό μήνυμα από τους θεούς μέσω των πουλιών, οι πολεμιστές, ενισχύουν το πολεμικό τους πνεύμα και την ικανότητα για αίσια έκβαση του πολέμου και παρέχεται η αίσθηση ότι το πνεύμα του Θεού είναι μαζί τους», σημειώνει η συντάκτης της διατριβής Καρίν Γιόχανσον.

Στη διδακτορική διατριβή της, η Johansson, προσδιορίζει τα διαφορετικά είδη πουλιών που περιλαμβάνονται στην Ιλιάδα και  έχουν επιλεγεί  προσεκτικά για να ταιριάζουν στις ιδιαίτερες συνθήκες που εμφανίζονται.

Τα πιο κοινά είδη είναι ο Πετρίτης (είδος γερακιού που απαντάται σε όλη την Ελλάδα), αγριοπερίστερα των βράχων, ο χρυσαετός, αλλά και ο λεγόμενος γυπαετός, που δεν συναντάται συχνά σήμερα.

«Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι τα πουλιά χρήζουν προσοχής στην συμπεριφορά και στα χαρακτηριστικά τους. Τα συγκεκριμένα  που επιλέγονται μεταφέρουν συγκεκριμένες πληροφορίες. Αν παραμελήσουμε αυτές τις λεπτομέρειες χάνουμε πολύ σημαντικά τμήματα των μηνυμάτων», τονίζει η Karin Johansson.

Η έρευνα για τα πουλιά που αναφέρονται από τον Όμηρο είναι μοναδική, δεδομένου ότι η προηγούμενη έρευνα είχε εστιασθεί κυρίως στον συμβολισμό των λειτουργιών των πουλιών και για το πώς ένα πουλί μετασχηματίζεται σε θεό ή πρέπει να ερμηνευθεί με μεταφορική έννοια.

Στις ορνιθολογικές ταυτότητες  και συμπεριφορές καθώς και τα χαρακτηριστικά των πουλιών δεν είχε δοθεί μεγάλη προσοχή κατά το παρελθόν.

Η διατριβή της Γιόχανσον ρίχνει φως στο πώς τα πουλιά στην Ιλιάδα αμφισβητώντας  τη σύγχρονη επιστημονική διαίρεση της «φύσης» και του «πολιτισμού» και σε κάποιον βαθμό τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, δεδομένου ότι στα πουλιά αποδίδεται πέρα από την σύγχρονη ζωολογική έννοια το βαθύτερο νόημα των σημείων και των συμβόλων ταυτόχρονα.

«Εστιάζοντας την προσοχή μας στα πτηνά της Ιλιάδος, μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τις βαθύτερες επιθυμίες, τα ανάγλυφα και τους φόβους των ανθρώπινων χαρακτήρων, βοηθούν, επίσης, να κατανοήσουμε πόσο βαθιά ριζωμένα είναι τα πουλιά  στην ατομική ζωή του ανθρώπου και στον τρόπο της σκέψης του.

Οι καταστάσεις και τα γεγονότα στην Ιλιάδα εστιάζονται γύρω από τον πόλεμο αλλά και τους κινδύνους στη ζωή,  και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως τα πουλιά είναι πολύ σημαντικά στους χαρακτήρες των ανθρώπων σε τέτοιες καταστάσεις», σημειώνει η Γιόχανσον.

University of Gothenburg – summary of the thesis Karin Johansson 

Η λέξη (39.4) της Ντίνας Παπαδοπούλου (Σεπτέμβριος 2017): "τα πουλιά"

 Η λέξη του μήνα

Η λέξη του μήνα με βρήκε στην Τήνο, έτσι ήταν πολύ φυσικό μια και τους έβλεπα παντού να γράψω για τους περιστεριώνες της Τήνου, που μ' εντυπωσίασαν  από την πρώτη φορά που τους είδα πριν χρόνια με την ιδιαίτερη  αρχιτεκτονική, ομορφιά και χάρη τους.

 Αναδημοσίευση από http://www.tinostoday.gr

"Κατάσπαρτη από περίεργα κτίσματα, που τραβούν αμέσως την προσοχή του επισκέπτη, είναι η τηνιακή γη. Πρόκειται για περιστεριώνες, μνημεία μοναδικής λαϊκής δημιουργίας, κτισμένους κυρίως κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα. 

Αν και υπάρχουν στα περισσότερα κυκλαδονήσια, στην Τήνο βρίσκονται οι περισσότεροι -ξεπερνούν τους 600- και οι πιο μεγαλοπρεπείς.

Οι περιστεριώνες και η εκτροφή περιστεριών έφτασαν στην Τήνο από τους Ενετούς κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας τους.

Οι Τηνιακοί τούς δημιουργούσαν για να εκτρέφουν τα περιστέρια όχι μόνο για το νόστιμο κρέας τους, αλλά και για το κορυφαίο λίπασμα από τα περιττώματά τους. Είναι χτισμένοι σε ανοιχτά μέρη για να ξανοίγονται τα περιστέρια, σε μέρη με άφθονο νερό και ταυτόχρονα προστατευμένα από τους ανέμους.

Είναι κυρίως πέτρινα οικοδομήματα και αποτελούνται από δύο ορόφους.
Εχουν μία πόρτα για τον ιδιοκτήτη, ο οποίος χρησιμοποιούσε τον κάτω όροφο ως αποθήκη για τη φύλαξη των εργαλείων του, ενώ ο πάνω όροφος ήταν για τα περιστέρια. Χρησιμοποιώντας τον σχιστόλιθο, ένα υλικό που υπάρχει άφθονο στην Τήνο, οι τηνιακοί μάστορες κατάφεραν να δημιουργήσουν αριστουργήματα, που αποτελούν εξαιρετικά μνημεία λαϊκής τέχνης και αρχιτεκτονικής σε παγκόσμιο επίπεδο.

Κατασκεύαζαν στις δύο όψεις του κτίσματος τα ανοίγματα για τα περιστέρια -που ήταν πάντα στραμμένα προς την Ανατολή και τη Δύση και ποτέ προς τον Βορρά-, τα οποία στόλιζαν με τον σχιστόλιθο διαμορφώνοντας μοναδικά στολίδια σε σχήματα τετράγωνα, τρίγωνα, σε κύκλους, ρόμβους αλλά και ήλιους, κυπαρίσσια, ενώ κατάφερναν να τα πλέκουν μεταξύ τους σχηματίζοντας τα αρχικά του ονόματος των ιδιοκτητών ή τη χρονολογία ανέγερσής τους. Ο κάθε περιστεριώνας είναι διαφορετικός από τον άλλο και αυτό το γνώρισμα που τους κάνει μοναδικούς στη χώρα μας".

Η λέξη (39.3) της Αρχοντούλας Διαβάτη (Σεπτέμβριος 2017): "τα πουλιά"

 Η λέξη του μήνα

Libertad (Ελευθερία) λεγόταν η μεγαλύτερη φυλακή της δικτατορίας της Ουρουγουάης. Το 1976, σε μια φυλακή με το όνομα «Ελευθερία».Οι πολιτικοί κρατούμενοι της Ουρουγουάης δεν μπορούν να μιλούν χωρίς άδεια, να σφυρίζουν, να χαμογελούν, να τραγουδούν, να βαδίζουν γρήγορα ή να χαιρετούν άλλον κρατούμενο.Ούτε μπορούν να ζωγραφίζουν ή να λάμβάνουν ζωγραφιές με εγκύους γυναίκες, ζευγάρια, πεταλούδες, αστέρια ή πουλιά.Ο Ντιντοσκό Πέρες, δάσκαλος, που βασανίστηκε και φυλακίστηκε επειδή είχε «ιδεολογικές ιδέες», δέχεται μια Κυριακή επίσκεψη της κόρης του Μιλάι, πέντε ετών.Το κορίτσι του φέρνει μια ζωγραφιά με πουλιά. Οι λογοκριτές τη σχίζουν στην είσοδο της φυλακής.Την επόμενη Κυριακή, η Μιλάι του φέρνει μια ζωγραφιά με δέντρα. Τα δέντρα δεν απαγορεύονται και η ζωγραφιά περνάει.Ο Ντιντοσκό την παινεύει για το έργο της και την ρωτά για τους μικρούς χρωματιστούς κύκλους που φαίνονται πάνω στα δέντρα, πολλοί μικροί χρωματιστοί κύκλοι ανάμεσα στα κλαδιά. Είναι πορτοκάλια, τι φρούτα είναι. Σσσστ, η μικρόύλα.Και συνωμοτικά του εξηγεί- Χαζούλη, δε βλέπεις ότι είναι μάτια.Τα μάτια των πουλιών που σου έφερα κρυφά. (Απόσπασμα από Εντουάρντο Γκαλεάνο, "Μέρες και Νύχτες αγάπης και πολέμου", εκδόσεις Εξάντας 1976)

 

Εντουάρντο Γκαλεάνο "Días y noches de amor y de guerra" ("Μέρες και Νύχτες αγάπης και πολέμου", 1976). Libertad (Ελευθερία)...

Η λέξη (39.2) της Χριστίνας Βουμβουράκη (Σεπτέμβριος 2017): "τα πουλιά"

Η λέξη του μήνα

Αγαπημένα πουλιά: τα μπεκατσόνια από την ταινία «Ας περιμένουν οι ΓΥΝΑΙΚΕΣ!» (1998),
σε σενάριο και σκηνοθεσία Σταύρου Τσιώλη.

Διαβάζουμε σχετικά με την ταινία στο ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΝΟ:

Οι γυναίκες να περιμένουν στη Θάσο. Οι άντρες να χτυπιούνται από τα βέλη του έρωτα και να παρεκτρέπονται από την πορεία τους. Να καθυστερούν, να πέφτουν σε μελαγχολία, να κάνουν απόπειρες αυτοκτονίας. Και πάλι να φεύγουν.  Χαλυβουργεία, Βόλβη, Λουτρά Νέας Απολλωνίας, Σταυρός, Ασπροβάλτα, Πόρτο Καρράς. Αργύρης Μπακιρτζής, Γιάννης Ζουγανέλης, Σάκης Μπουλάς. Τρία μπατζανάκια στα πρόθυρα ερωτικής νευρικής κρίσης. Παοκτσήδες και Αεκτσήδες, Πασοκτσήδες και Νεοδημοκράτες. Μακεδόνες και Χαμουτζήδες. Υπό τη συνοδεία σκυλοδακουλτουριάρικων τραγουδιών που σχολιάζουν τα γεγονότα.

Βλέπουμε το επίμαχο απόσπασμα συζήτησης που αφορά το ενδεχόμενο της επιστροφής των τριών πρωταγωνιστών στις γυναίκες τους :
 

Και για το τέλος, μια δημιουργία S.theta από την Έκθεση ΑΓΑΠΕΣ που φιλοξενήθηκε στο TABYA, τον περασμένο Φεβρουάριο. Πρόκειται για μια γραφιστική απεικόνιση της ατάκας «Σαν τα μπεκατσόνια θα πάμε...» σε συνέχεια της περιγραφής «τα καημενούλια τα μπεκατσόνια, ήρθαν από την Αφρική και πού να ‘ξεραν τι τα περιμένει».

20 Αυγούστου ξεκίνησε η κυνηγετική περίοδος, τον Οκτώβρη θα καταφτάσουν οι πρώτες μπεκάτσες, Το νου σας μπεκατσόνια και φιλιά στην Αφρική!

Η λέξη (39.1) της Χριστιάνας Βέλλου (Σεπτέμβριος 2017): "τα πουλιά"

Η λέξη του μήνα

Φωτογραφική σύνθεση του Γιάννη Βανίδη

 

Μίλτος Σαχτούρης

 Το άσπρο περιστέρι*

Σήμερα ήρθε και κάθισε στο περβάζι
του παραθύρου μου
ένα άσπρο περιστέρι.
-Τι γυρεύεις εδώ, του είπα,
μήπως σου έδωσαν λάθος διεύθυνση;
-Καθόλου μου απάντησε, τι νομίζεις
το περβάζι σου είναι μόνο
για μαύρα πουλιά;
Έκανε δυο τρεις βόλτες πάνω κάτω,
άφησε μια κουτσουλιά και πέταξε,
αφήνοντας με έκπληκτο!

 *Από τη συλλογή "Ανάποδα γυρίσαν τα ρολόγια" (εκδόσεις Κέδρος, 1998), αφιερωμένο στον Γιώργο Στενό

Η λέξη (39) του Σεπτέμβρη 2017: τα πουλιά

Η λέξη του μήνα της Χριστιάννας Βέλλου

 

 

Φωτο: Σταυριανή Κουτσού

 
"Η λέξη του μήνα": κάθε μήνα, ένα μέλος της Λέσχης, διαφορετικό κάθε φορά, προτείνει μια λέξη -έννοια ή αντικείμενο- που γίνεται αφορμή για συνειρμούς και "φέρνει" ποιήματα, αποσπάσματα κειμένων, ζωγραφιές, φωτογραφίες, ταινίες, μουσικές και ό,τι άλλο σχετικό βάλει ο νους!