Αλέκος Παναγούλης (1939 - Πρωτομαγιά 1976)

Αλέκος Παναγούλης

  Ἀγωνίες

Ἂν χτυπήσουν τὴν πόρτα, μὴν ἀνοίξεις.
Ὅσο καὶ νὰ χτυποῦν.
Πρέπει νὰ πιστέψουν πὼς τὸ σπίτι
εἶναι ἀδειανό.
Δὲν θὰ τὴ σπάσουν. Μὴ φοβᾶσαι.
Ἂν τὴ σπάσουν,
θὰ ξέρουμε πὼς μᾶς πρόδωσαν.
Οὔτε κ᾿ ἐγὼ τὸ πιστεύω.
Ναί, θὰ πυροβολήσω ἂν μποῦνε.
Ἐσὺ δοκίμασε νὰ φύγεις.
θὰ μπορέσεις.
Γιὰ μᾶς θἆναι. Τόση ὥρα
τριγυρίζουν τὸ σπίτι.
Κύταξε ἀπ᾿ τ᾿ ἄλλο παραθύρι.
Μὰ πρόσεχε.
Ναί, βλέπω. Χτυπᾶνε ἀπέναντι.
Μίλα σιγότερα.
Ἀκοῦς; Φασαρία; Τί νὰ γίνεται;
Κάποιον πιάσανε. Εἶναι γέρος.
Τὸν χτυπᾶνε τὰ σκυλιά.
Ἄτιμοι.
Πόσους θὰ πιάσετε; θὰ μείνουν
ὅσοι χρειάζονται καὶ περσότεροι.
θὰ μείνουν καὶ δὲν θὰ σταυρώσουν
τὰ χέρια.

 Πηγή: http://users.uoa.gr

Κυριάκος Χαραλαμπίδης

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο κατεχόμενο χωριό Άρδανα της επαρχίας Αμμοχώστου

Κυριάκος Χαραλαμπίδης*

ΑΡΔΑΝΑ ΙΙ


Να της μιλήσω Τουρκικά δεν ήξερα.
- Μιλάτε Αγγλικά;
- Καταλαβαίνω.
- Αυτό είναι το σπίτι μου;
- Αυτό είναι το σπίτι σου.
Κι αρχίνησα ένα κλάμα μες στον ύπνο μου. Εκείνο του αποχαιρετισμού. Μα τ'αναφιλητά μου μ' ανασήκωναν σαν καρυδότσουφλο και ξύπνησα, Πυλάδη.
Βρεγμένο το κρεβάτι μου - τ' όνειρο μήπως έσταζε από την οροφή του;-εμείς οι δυό το βλέπουμε, το ξέρουμε, το ζούμε κιόλας: "Χάθηκε ο στρατός μας!" Τίποτα πιά, κανένα πλοίο εν όψει, καμιά στεριά, κανένα σπίτι, φίλε.
Και όμως το ξωπόρτιν ήταν το ίδιο, το στενοσόκακο ίδιο, ο λάκκος ήταν ίδιος, η τερατσιά, ο φούρνος, το τρακτέρ, η μάντρα ήταν ίδια. Κι εγώ καμία σχέση με το σπίτι. Δεν τ' αναγνώριζα. Στεκόμουν στην αυλή μου κι ένιωθα τόσον άβολα. στοιχηματίζω, αν με θωρούσες, θα 'βαζες τα κλάματα.
Μες στην αυλή μου και δεν ήμουν πιά στο σπίτι μου, δεν ήμουν στο χωριό μου - ένας ξένος, που η ψυχή του αναπαμό δεν είχε.
- Τι φής; Απέξω από το σπίτι σου κι ούτε πού τ' αναγνώριζες, αλήθεια;
- Δεν ήτανε δικό μου πιά, δεν ήταν. Το σπίτι που γεννήθηκα, Πυλάδη! Και μάλιστα τη ρώτησα: Κυρία, αυτό είναι το σπίτι που γεννήθηκα; Is this the house I was born? Και μου 'πεν η Τουρκάλα: "Ναι, αυτό είναι".
Μυστήριο! Πού ήξερε πως ήταν το σπίτι αυτό που εγώ το φως του ήλιου πρωτόειδα, πώς ήταν τόσο βέβαιη;


*Το ποίημα και το βιοεργογραφικό του Κ.Χ. βρίσκονται τον ιστότοπο της Εταιρείας Συγγραφέων

Τα απαγορευμένα βιβλία της Χούντας (1967-1974)

Αναδημοσίευση από το http://www.enallaktikos.gr

πηγή: Εκδόσεις Φαρφουλάς

ΤΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ  ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ -3-

Οι λίστες προέρχονται από το βιβλίο "Εκδοτική δραστηριότητα και κίνηση των ιδεών στην Ελλάδα"-Μια κριτική προσέγγιση των εκδοτικής δραστηριότητας στα χρόνια 1960-1981, του Λουκά Αξελού (εκδ. Στοχαστής, 2008), και αφορά 2 λίστες (η μία του 1970 και η άλλη του 1974) με βιβλία που απαγορεύονταν από την Χούντα.

  

1η ΛΙΣΤΑ

Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΗΣ ΓΔΕΑ ΤΗΣ 25ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1971

Αθήναι τη 25 Όκτωβρίου 1971

Επισυνάπτεται εις Γ.Α.2722/235530 από  25-10-71 Δ/γήν ΓΔΕΑ-ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ Των εκδοθέντων και κυκλοφορούντων κομμουνιστικών και αντικυβερνητικών βιβλίων και περιοδικών.

Α' ΒΙΒΛΙΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ /  ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΩΝ     ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ                  

1)  ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΣΕΧΩΦ Άντον Σκόπιμος προβολή Ρωσικής Λο­γοτεχνίας

2)  ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ! ΣΤΕ­ΦΑΝΟΥ Μιχαήλ με αντιαμερικανικάς-αντισυμμαχικάς αιχμάς.

3)   «ΑΝΑΛΕΚΤΑ» ΧΕΡΣΕΝ Ο  συγγραφεύς ήχο Ρώσσος επαναστάτης δια­νοούμενος του ΙΘ! αιώνος, πρόδρομος του Μαρξισμού και Ρωσικού Κομμουνισμού.

4)   «ΑΝΑΛΕΚΤΑ» ΜΠΕΛΙΝΣΚΙ Ο  συγγραφεύς ήτο Ρώσσος επαναστάτης διανοούμενος του ΙΘ! αιώνος, πρόδρομος του Μαρξισμού και Ρωσι­κού Κομμουνισμού

5)   «ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» ΝΤΟΥΤΣΕΡ ΙΣΑΑΚ Ο Συγ­γραφεύς Άγγλος φιλοτροτσκιστής ίστορικός.-

6)   «ΑΝΩΤΑΤΗ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΚΟΥΜΑΝΤΟΣ Γεώργιος Ασκείται δριμεία κριτική επί θεμάτων Ανωτάτης παιδείας ύπό  του Κ/Αριστερού συγ­γραφέως .

7)   «ΑΠΟ ΤΗ ΓΙΑΛΤΑ ΣΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜ ΝΊΈΗΒΙΝ ΧΟΡΟΒΙΤΣ Ο συγ­γραφεύς εκπροσωπεί τάσεις εντός του Χώρου της Νέας Αριστεράς.-

8)   «ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΤΟΝ ΜΠΡΕΧΤ Άνώνυμον Εις το τελευταίον Κεφάλαιον δίδονται αισθητικαί αντιλήψεις του Γερμανού Κομμουνιστού συγγραφέως ΜΠΡΕΧΤ.

9)   «ΑΡΧΑΙΕΣ ΘΡΗΣΚΙΕΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ» ΚΟΡΔΑΤΟΣ Ι.Κ. Κομμουνιστικού-αθεϊστικού-αντιχριστιανικού περιεχομένου.-

10)  «ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ» ΜΑΝΤΕΛ ΕΡΝΕΣΤ Τροτσκιστικού περιεχομένου.-

Πριν από δύο χρόνια

Θεσσαλονίκη - Σεισμός 1978

Πηγή: Ιστολόγιο του 19ου Γυμνασίου Θεσσαλονίκης

Σκληρές μνήμες ξυπνά η σημερινή ημέρα σε όσους έζησαν το σεισμό της 20ης Ιουνίου 1978 και ακόμη πιο σκληρές σε όσους έχασαν αγαπημένα πρόσωπα.

Γράφει ο  Γιώργος Πενέλης, ομότιμος καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ, στο «Σεισμός της Θεσσαλονίκης 1978: Καμπή στην αντισεισμική προστασία της χώρας» από το περιοδικό «30 χρόνια μετά το σεισμό της Θεσσαλονίκης – Μνήμες και προοπτική, Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, Μάιος 2008»: "Από το σεισμό η Θεσσαλονίκη σείστηκε συθέμελα. Το τι επακολούθησε δεν είναι εύκολο να περιγραφεί. Έπιπλα μέσα στα σπίτια μετακινήθηκαν ή ανατράπηκαν, κτίρια ράγισαν, τοίχοι κατέρρευσαν, κτίρια κατέρρευσαν ή αχρηστεύθηκαν, πολίτες

τραυματίστηκαν ή έχασαν τη ζωή τους. Ο κόσμος ξεχύθηκε μέσα σε σύννεφα σκόνης στους δρόμους που σε μεγάλο ποσοστό ήταν αδιάβατοι από καταπτώσεις επιχρισμάτων, στηθαίων, καμινάδων, τοιχοποιιών.

Δημιουργήθηκε κυκλοφοριακή συμφόρηση στην προσπάθεια όλων να αποδράσουν στο ύπαιθρο, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η κίνηση νοσοκομειακών και πυροσβεστικών οχημάτων.  

Οι επικοινωνίες κόπηκαν, τα δίκτυα Μ.Μ.Ε. εσίγησαν, και ο πανικός ενισχυόταν από φήμες για πολλές καταρρεύσεις πολυώροφων κτιρίων και αμέτρητους νεκρούς και τραυματίες. Εκείνη τη νύχτα στη Θεσσαλονίκη το κράτος είχε γονατίσει.

• Το επόμενο πρωί βρήκε την πόλη με τις πληγές χαίνουσες, με 49 νεκρούς, 220 τραυματίες, με 800 περίπου χιλιάδες πολίτες άστεγους, είτε διότι τα σπίτια τους είχαν καταστραφεί, είτε διότι δεν τολμούσαν να τα χρησιμοποιήσουν. Καραβάνια ατελείωτα από αυτοκίνητα με αλλόφρονες πολίτες κινούνταν σημειωτόν προς τις εξόδους της πόλης, προκειμένου να αποδράσουν σε ασφαλείς προορισμούς.

• Η έκρυθμη αυτή κατάσταση διατηρήθηκε αμείωτη για έναν τουλάχιστον μήνα, και μόνο περί τα τέλη Αυγούστου η ζωή στην πόλη ομαλοποιήθηκε. Βασική αιτία του μεγάλου πανικού που συνείχε την πόλη για μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρξε η μοναδική κατάρρευση οκταώροφης οικοδομής στην πλατεία Ιπποδρομίου, στην οποία βρήκαν το θάνατο 29 από τα συνολικώς 49 θύματα. Με την κατάρρευση αυτή γκρεμίστηκε συγχρόνως και η ψευδαίσθηση των πολιτών ότι οι σύγχρονες πόλεις με αντισεισμικά κτίρια από οπλισμένο σκυρόδεμα ήταν άτρωτες στο σεισμό".

Πηγή κειμένου: https://www.eng.auth.gr

-

Η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη ( 3 Απριλίου 1912, Κερασίτσα Αρκαδίας - 27 Μαΐου 1963, Θεσσαλονίκη)

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης πέθανε σαν σήμερα, στις 27 Μαΐου 1963, πέντε ημέρες μετά το δολοφονικό κτύπημα που δέχτηκε στις 22 Μαΐου 1963 στη Θεσσαλονίκη. Για τη δολοφονία του γράφηκαν πολλά βιβλία, και όπως φαίνεται συνεχίζεται αμείωτο το ενδιαφέρον, καθώς παραμένουν έως και σήμερα αναπάντητα πολλά ερωτήματα.

Βασίλης Βασιλικός, «Ζ - φανταστικό ντοκιμαντέρ ενός εγκλήματος»,
εκδόσεις Gutenberg - Γιώργος & Κώστας Δαρδανός, 2016
(α΄ έκδοση Θεμέλιο, 1966,
Μυθιστόρημα-σταθμός της ελληνικής λογοτεχνίας, πολιτικό ντοκουμέντο, ένα από τα διασημότερα σε όλο τον κόσμο ελληνικά βιβλία, το "Ζ" του Βασιλικού σε νέα έκδοση, πενήντα χρόνια από την πρώτη του κυκλοφορία.

Το "Ζ" δεν χρειάζεται συστάσεις. Ή μήπως αυτό δεν είναι αλήθεια; Τι γνωρίζουμε για το διασημότερο, μαζί με τον Ζορμπά, ελληνικό πεζογράφημα που, μεταξύ άλλων, προτάθηκε το 2009 από την εφημερίδα Guardian ως ένα από τα 1.000 μυθιστορήματα που "όλοι πρέπει απαραιτήτως να διαβάσουν"; Μήπως νομίζουμε πως το γνωρίζουμε μέσω της ομότιτλης ταινίας του Κώστα Γαβρά;

Ο Βασίλης Βασιλικός, γνωστός ήδη και βραβευμένος συγγραφέας, αρχίζει να ασχολείται με το "Ζ" εν θερμώ, αμέσως μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, τον Μάιο του 1963. Συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία και το προανακριτικό υλικό, αλλά καθυστερεί την έκδοση του βιβλίου λόγω των αμφιβολιών του για το πώς πρέπει να χειριστεί συγγραφικά το θέμα. Το έναυσμα για την ολοκλήρωση του έργου τού δίνεται, όταν, όπως έχει πει πολλές φορές ο συγγραφέας, το 1966 διαβάζει το "Εν ψυχρώ", το διάσημο πια "non-fiction novel" του Τρούμαν Καπότε. Όπως εξηγεί στο επίμετρο του βιβλίου η Γ. Φαρίνου-Μαλαματίρη, στη διαμόρφωση του ύφους του Βασιλικού σημαντικό ρόλο είχαν και τα θεωρητικά κείμενα του Ζαν Πωλ Σαρτρ που καλούσαν τους συγγραφείς σε κοινωνική στράτευση. 

Το "Ζ" πρωτοεκδόθηκε τον Νοέμβριο του 1966, ενώ η δίκη για την υπόθεση Λαμπράκη συνεχιζόταν, προκαλώντας αίσθηση όχι μόνο λόγω του θέματός του αλλά και του πρωτοποριακού τρόπου γραφής του. Η χούντα το απαγορεύει· η φήμη του στο εξωτερικό εκτοξεύεται, ειδικά αφότου ο Γαβράς μεταφέρει ένα τμήμα του, σε σενάριο Χόρχε Σεμπρούν, στον κινηματογράφο. 

Μέχρι σήμερα το "Ζ" έχει εκδοθεί σε 22 γλώσσες, ενώ εξακολουθεί να γοητεύει με την πλοκή του και τα λυρικά του κομμάτια, να εντυπωσιάζει με την τόλμη του στην αποκάλυψη των παρακρατικών κυκλωμάτων και της εκκόλαψης εγκληματικών οργανώσεων. Η εύλογη σύνδεσή του, τέλος, με σύγχρονα γεγονότα προσφέρει διαρκώς τη δυνατότητα νέων σηματοδοτήσεων.

Συλλογικό έργο, «Δολοφονία Λαμπράκη -

η ιστορική συζήτηση 50 χρόνια μετά»,

πρακτικά ημερίδας,

έκδοση Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, 2016

Περιεχόμενα

Πρόλογος

- Νίκος Βούτσης, πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων

- Γιώργος Ρωμαίος

Πολιτικές δολοφονίες στην Ελλάδα

- Στράτος Δορδανάς

Το τρίκυκλο, ένα "ατύχημα" και η αδέκαστη δικαιοσύνη

- Χρήστος Χρηστίδης

Δυτικοί διπλωμάτες και υπόθεση Λαμπράκη: ξένοι παρατηρητές και εσωτερικό πολιτικό πλαίσιο 1963 - 1966

- Κωνσταντίνος Σβολόπουλος

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η υπόθεση Λαμπράκη

- Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου

Η επιρροή της δολοφονίας Λαμπράκη στις σχέσεις της ΕΡΕ με την Ένωση Κέντρου και την Αριστερά

- Ιωάννα Παπαθανασίου

Η Αριστερά αντιμέτωπη με τη δολοφονία Λαμπράκη: πολιτικοί χειρισμοί και στρατηγικές επιδιώξεις

- Ηλίας Νικολακόπουλος

Αμφισβητώντας τα όρια της "εθνικοφροσύνης": οι συνεργασίες της ΕΔΑ με τον ρευστό χώρο της Κεντροαριστεράς

- Γιάννης Π. Τζαννετάκος

Κράτος, αντικράτος, παρακράτος, υπερκράτος στις αρχές της δεκαετίας του 1960

- Γιάννης Γιανουλόπουλος

Το ελληνικό παρακράτος και η μακρά ιστορία του, το φοιτητικό κίνημα των αρχών της δεκαετίας του 1960: η δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη

- Σωτήρης Ριζάς

Δεκαετία του 1960: το πολίτευμα σε δοκιμασία

- Λεωνίδας Καλλιβρετάκης

Μια ιστορία του 1958, προάγγελος του 1963 (και του 1967)

- Ευάνθης Χατζηβασιλείου

Κώστας Παπαϊωάννου,
«Πολιτική Δολοφονία: Υπόθεση Λαμπράκη», εκδόσεις Ποντίκι, 1995

[...] Η πολιτική δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη έγινε την ώρα που βάδιζε σχεδόν μόνος -τον συνόδευαν ελάχιστοι "Φίλοι της Ειρήνης"- σ' ένα χώρο όπου βρίσκονταν

- εκατοντάδες παρακρατικοί, 
- 180 άντρες της χωροφυλακής,
- όλη η τοπική ηγεσία του σώματος: από το στρατηγό Μήτσου μέχρι το διευθυντή της αστυνομίας Ευθύμιο Καμουτσή και τον υποδιευθυντή Μιχ. Διαμαντόπουλο και από το διοικητή Εθνικής Ασφαλείας ταγματάρχη Κωνσταντίνο Δόλκα μέχρι τους υπομοιράρχους Εμμ. Καπελώνη και Δημήτριο Κατσούλη -από τα "μεγάλα ονόματα" της "υπόθεσης Λαμπράκη".
Μέχρι σήμερα δεν ξέρουμε -και ίσως δεν θα μάθουμε ποτέ- ποιοι άλλοι ήταν εκεί από αυτούς που θα μπορούσαν να παίξουν ρόλο στη δολοφονία και ποιοι δούλευαν για ποιον εκείνη την άγρια νύχτα στη Θεσσαλονίκη πριν από τριάντα χρόνια... [...]

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

Σπύρος Κουζινόπουλος,
"Οι μεγάλες πολιτικές δολοφονίες
 στη Θεσσαλονίκη του 20ου αιώνα", Ιανός 2013

Η Θεσσαλονίκη χαρακτηρίστηκε στη διάρκεια του 20ού αιώνα ως η πόλη των πολιτικών δολοφονιών, καθώς σε σκοτεινές περιόδους της νεότερης ιστορίας της, οργανώθηκαν και εκτελέστηκαν μεγάλα οργανωμένα πολιτικά εγκλήματα, τα περισσότερα των οποίων ελάχιστα εξιχνιάστηκαν και οι ηθικοί τους αυτουργοί δε βρέθηκαν ποτέ. 

Ο βασιλιάς Γεώργιος o A΄, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Πολκ, το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ, πρώην υπουργός Γιάννης Ζεύγος, οι βουλευτές της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης και Γιώργης Τσαρουχάς και ο αγωνιστής του αντιδικτατορικού αγώνα Γιάννης Χαλκίδης, ήταν τα θύματα αυτών των εγκληματικών ενεργειών. 

Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε τόσο κατά τη διάπραξη, όσο και τη συγκάλυψη των φυσικών και ηθικών αυτουργών, παρέμενε σχεδόν η ίδια. Λες και οι δολοφονίες αυτές σχεδιάζονταν και εκτελούνταν από έναν κοινό εγκέφαλο, αν και το πρώτο έγκλημα από το τελευταίο απείχε μισό αιώνα. 

Διερευνώντας εκείνες τις πολιτικές δολοφονίες, ανακαλύπτει κανείς έκπληκτος ότι σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, υπήρξε ένα πλήθος απίθανων συμπτώσεων και απίστευτων περιστατικών, που αυτά τελικά, και όχι η επιδεξιότητα ή η καπατσοσύνη των αστυνομικών αρχών, ήταν που οδήγησαν στον εντοπισμό των δολοφόνων. Δίχως εκείνες τις συμπτώσεις, ίσως να μη γινόταν ποτέ γνωστή η ταυτότητα των δραστών και να επικρατούσε ακόμη η εκδοχή που παρουσίαζαν τα σαΐνια της αστυνομίας, οι Κλουζώ της εποχής, για να συγκαλύψουν τους δράστες και τα κίνητρά τους.

Με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Σπύρος Κουζινόπουλος, τις μαρτυρίες, το ανέκδοτο υλικό, τα ντοκουμέντα και σημαντικές αδημοσίευτες μέχρι σήμερα φωτογραφίες, φωτίζονται επαρκώς και οι έξι αυτές συνταρακτικές πολιτικές δολοφονίες που συγκλόνισαν τη Θεσσαλονίκη στη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Τα στοιχεία των βιβλίων από τη βάση της Βιβλιονέτ

Περισσότερα βιβλία για τη δολοφονία του Γ. Λαμπράκη https://www.bookpress.gr

Του Πόντου η μνήμη

 ΑΜΙΣΟΣ

 του Νίκου Γρηγοριάδη

«Ο ουρανόν ελίβωσεν.»*

Κι εγώ μεσ’ απ’ τα σύννεφα

βλέπω το χάροντα Οσμάν στα μαύρα

με τους ληστές τ’ ασκέρια του, αποφυλακισμένους,

να σφάζει και να λεηλατεί.

Νεκροί χιλιάδες κι έχουν γεμίσει οι χαράδρες,

τα βουνά και τα φαράγγια, αλειτούργητοι.

Καπνίζουν πόλεις και χωριά χρησμοδοτώντας

τη συμφορά του ανείπωτου.

Κι όπως μονάχος περπατώ

σκύβοντας πάνω από κάθε σώμα

να δω κατά που δείχνει η μοίρα τα σημάδια της,

από πού κάποτε ανέτειλε ο ήλιος,

ξάφνου σχίζουν τα νέφελα ρομφαίες

κι αρχάγγελοι στρατιές οι σκοτωμένοι

πετούν πάνω απ’ τους τάφους τους

λαμποκοπώντας.

Και γύρω τα μύρα απ’ τα ξανθά μαλλιά τους

ραίνουν τη μνήμη μας που ευωδιάζει.

* Πολλά δίστιχα και τετράστιχα ποντιακών τραγουδιών ξεκινούν με το στίχο αυτό (ο ουρανός συννέφιασε).

Από την ποιητική συλλογή «Μαύρες Ακτές», 1994, 

Συγκεντρωτική έκδοση: Νίκος Γρηγοριάδης, «Ποιήματα» [1963-2005], εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2007

Η Πρώτη Μαΐου της διεκδίκησης και της... ποίησης

Τάσος Τούσης

Λούης Τίκας

Ένα από τα πιο τρυφερά τραγούδια που συνέπαιρνε τους συγκεντρωμένους της Εργατικής Πρωτομαγιάς, κατά τη δεκαετία του 1980, ήταν το τραγούδι του Μάνου Λοΐζου "Πρώτη Μαΐου", που πρωτοκυκλοφόρησε το 1982. Είναι, ίσως, από τις πιο δυνατές συζεύξεις μιας αγωνιστικής διάθεσης και προσδοκίας και μιας ερωτικής αναζήτησης που συναντάμε στο χώρο του τραγουδιού και της ποίησης. Το τέλος του τραγουδιού ενώ σε "επαναφέρει" στην πραγματικότητα δεν αφαιρεί την προσδοκία που γεννούν οι "καρδιές των φοιτητών", γιατί πάντα θα υπάρχουν οι καρδιές των φοιτητών που θα δείχνουν το δρόμο, γιατί πάντα θα υπάρχει ένας  Λούης Τίκας (Ηλίας Σπαντιδάκης) στο Λάντλοου της Αμερικής του 1913, ένας Τάσος Τούσης, στην απεργία του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, και άλλες και άλλοι... Πάντα κάποιοι θα υπάρχουν για να δείχνουν το μεγαλείο της αντίστασης του ανθρώπου στο άδικο. 

Πρώτη Μαΐου    Στίχοι:   Μάνος Λοΐζος Μουσική:   Μάνος Λοΐζος 1. Βασίλης Παπακωνσταντίνου 2. Αλκίνοος Ιωαννίδης 3. Μιλτιάδης Πασχαλίδης Πρώτη Μαΐου κι απ’ τη Βαστίλη ξεκινάνε οι καρδιές των φοιτητών χίλιες σημαίες κόκκινες μαύρες Ο Φρεδερίκο η Κατρίν και η Σιμόν Μέσα στους δρόμους μέσα στο πλήθος τρέχω στους δρόμους ψάχνω στο πλήθος πού ειν’ το κορίτσι το κορίτσι που αγαπώ Πες μου Μαρία μήπως θυμάσαι κείνο το βράδυ που σε πήρα αγκαλιά Πρώτη Μαΐου, όπως και τώρα κι εγώ φιλούσα τα μακριά σου τα μαλλιά Μέσα στους δρόμους μέσα στο πλήθος τρέχω στους δρόμους ψάχνω στο πλήθος πού ειν’ το κορίτσι το κορίτσι που αγαπώ Πρώτη Μαΐου μαύρα τα ξένα κλείσε το τζάμι μην κρυώσει το παιδί Πηγή στίχων: http://www.stixoi.info

Επανάσταση του 1821

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διέρχεται τον Προύθο. Φανταστική σύνθεση του Peter von Hess. Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα.

Από την ηλεκτρονική έκδοση του βιβλίου της "Ιστορίας του νεότερου και σύγχρονου κόσμου" της Γ΄Λυκείου, διαβάζουμε για την Επανάσταση του 1821: 

"Ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επανάστασης. 

Η επανάσταση των Ελλήνων το 1821 εξασφάλισε στο έθνος, ύστερα από πολλούς αιώνες υποταγής σε ξένους κυριάρχους, ανεξάρτητη εθνική εστία. Η Επανάσταση του 1821 ήταν προϊόν εθνικού κινήματος, το οποίο αναπτύχθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα και τις πρώτες του 19ου, αν και οι καταβολές του ανάγονταν σε προγενέστερες εποχές. Η Ελληνική Εθνική Παλιγγενεσία, όπως ονομάστηκε το εθνικό κίνημα των Ελλήνων, συγγένευε με τα εθνικά κινήματα της ίδιας εποχής που αναπτύχθηκαν στις ιταλικές και τις γερμανικές χώρες -οι οποίες αποτέλεσαν την Ιταλία και τη Γερμανία αντίστοιχα- στις βρετανικές αποικίες στη Βόρεια Αμερική -οι οποίες αποτέλεσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής- καθώς και στην προεπαναστατική και επαναστατημένη Γαλλία.

Το ελληνικό εθνικό κίνημα ήταν πολιτικό κίνημα αποσκοπούσε δηλαδή, όπως και τα αντίστοιχα κινήματα στην Ιταλία, τη Γερμανία και την Αμερική, όχι απλώς στην απελευθέρωση του έθνους και στη συγκρότηση ανεξάρτητου εθνικού κράτους, αλλά στη σύσταση αντιπροσωπευτικής και ευνομούμενης πολιτείας. Αυτά τα χαρακτηριστικά διαμορφώθηκαν και εμφανίστηκαν υπό την επίδραση των πολιτικών μηνυμάτων που εκπορεύονταν από την επαναστατημένη Γαλλία. Από τα κυριότερα συστατικά στοιχεία του ελληνικού εθνικού κινήματος υπήρξαν: α) η προβολή των Ελλήνων της εποχής ως απογόνων και κληρονόμων των αρχαίων Ελλήνων, β) η ταύτιση των Ελλήνων με τους άλλους Ευρωπαίους και η διάκρισή τους από τους Τούρκους, γ) η καταγγελία της τουρκικής κυριαρχίας ως παράνομης και της εξουσίας του Οθωμανού σουλτάνου ως αυθαίρετης και δ) η προβολή του δικαιώματος των Ελλήνων να διεκδικήσουν την απελευθέρωσή τους από την κυριαρχία και την εξουσία των Τούρκων και να συστήσουν ανεξάρτητη και ευνομούμενη πολιτεία στη βάση των αρχών της εθνικής αυτοδιάθεσης και της λαϊκής κυριαρχίας.

Οργάνωση και έκρηξη της επανάστασης. 

Την Επανάσταση του 1821 προκάλεσε η Φιλική Εταιρεία, μυστική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό της Ρωσίας από τρεις Έλληνες, τρεις άσημους εμπόρους ή γραμματείς εμπόρων, τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ. Σημαντικά και δραστήρια στελέχη της μυστικής πατριωτικής οργάνωσης υπήρξαν ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος και ο Παναγιώτης Σέκερης. Αρχική πρόθεση των συνωμοτών πατριωτών ήταν να προκληθεί, αφού θα είχε αναπτυχθεί η Εταιρεία και όταν παρουσιαζόταν η κατάλληλη ευκαιρία, γενική επανάσταση των Ελλήνων για την απελευθέρωση της πατρίδας από τους Οθωμανούς Τούρκους. Στόχοι των πατριωτών ήταν να κατηχήσουν στην Εταιρεία όσο το δυνατόν περισσότερους σημαίνοντες Έλληνες, να αναθέσουν την ηγεσία στον Ιωάννη Καποδίστρια, υπουργό Εξωτερικών τότε της Ρωσίας, και μέσω αυτού να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της κραταιός και ομόδοξης χώρας του Βορρά.

Από τους τρεις στόχους οι ηγέτες της Εταιρείας μόνο τον πρώτο πέτυχαν αυτοί και άλλα στελέχη της κατήχησαν πλήθος Ελλήνων. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε να αναλάβει την ηγεσία, επειδή έκρινε πως οι περιστάσεις δεν ευνοούσαν την επιτυχία ενός εγχειρήματος, όπως αυτό που σχεδίαζε η Εταιρεία. Επιπλέον, τόσο οι αρχές του όσο και η ιδιότητά του ως διπλωμάτη δεν ήταν συμβατές με τις αντίστοιχες ριζοσπαστικές ιδέες που ενέπνεαν τη δράση της Φιλικής Εταιρείας. Για τον ίδιο λόγο ο Καποδίστριας αρνήθηκε να ζητήσει από τον Ρώσο αυτοκράτορα Αλέξανδρο Α' τη συνδρομή της Ρωσίας στη σχεδιαζόμενη επανάσταση των Ελλήνων. Γνώριζε πολύ καλά τις αρνητικές διαθέσεις των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης προς τις ρήξεις με τη νομιμότητα και τις ανατροπές, όπως αυτή που σχεδίαζαν οι πατριώτες της Οδησσού, ενώ ήταν πεπεισμένος ότι η υποστήριξη της Ρωσίας προς το ελληνικό εγχείρημα θα έβλαπτε την ελληνική υπόθεση, επειδή θα έστρεφε τις άλλες δυνάμεις εναντίον της Ρωσίας". 



Για το τι συνέβη κατά την επανάσταση του 1821 στη Θεσσαλονίκη και στη Μακεδονία μπορείτε να διαβάσετε το βιβλίο του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου "Ιστορία της Θεσσαλονίκης".  Υπάρχουν σημαντικά κεφάλαια που αναφέρονται στην περίοδο της επανάστασης του 1821. Απόστολος Παπαγιαννόπουλος, "Ιστορία της Θεσσαλονίκης", φωτογράφιση: Σωτήρης Χαϊδεμένος, Απόστολος Παπαγιαννόπουλος, εκδόσεις Ρέκος 1995.

2017 - Έτος Νίκου Καζαντζάκη

Νίκος Καζαντζάκης 
18 Φεβρουαρίου 1883-, 26 Οκτωβρίου 1957

" Έτος Καζαντζάκη" έχει κηρυχθεί, με απόφαση του υπουργείου πολιτισμού, το 2017, με αφορμή τα 60 χρόνια από το θάνατο του εμβληματικού Κρητικού συγγραφέα, μετά από σχετικό αίτημα της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη και των Εκδόσεων Καζαντζάκη.

Οι παραπάνω φορείς σε συνεργασία με το «Εργαστήριο για τη μελέτη της Λογοτεχνίας στην Εκπαίδευση» του Παιδαγωγικού Τμήματος της Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Ηρακλείου και την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κρήτης, διοργανώνουν Διεθνές Συνέδριο με θέμα: "Η Θέση του Νίκου Καζαντζάκη στην Εκπαίδευση, στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό. (Εκδοχές πρόσληψης στη Διδασκαλία και στην Έρευνα)", το οποίο θα πραγματοποιηθεί στο Ηράκλειο, από τις 20 έως και τις 22 Οκτωβρίου 2017.

Εκτός από συνέδρια και ημερίδες, οι εκδηλώσεις για τον Καζαντζάκη θα περιλαμβάνουν, επίσης, ομιλίες σε σχολεία, εκθέσεις, προβολές κινηματογραφικών ταινιών και ντοκιμαντέρ και επισκέψεις στους τόπους όπου έζησε ή απ' όπου πέρασε ο Νίκος Καζαντζάκης. Η Παγκόσμια Γενική Συνέλευση της ΔΕΦΝΚ θα λάβει χώρα στο Πεκίνο, στις 2 Δεκεμβρίου του 2017.

Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος

Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των 45.000 Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης που δολοφονήθηκαν στα ναζιστικά κρεματόρια.

Το μνημείο Ολοκαυτώματος στην Πλατεία Ελευθερίας
Πηγή φωτό: "Θεσσαλονίκης Τοπιογραφία" του Χρίστου Ζαφείρη

Διαβάζουμε στην "Θεσσαλονίκης Τοπιογραφία" για το Ολοκαύτωμα, όπως αυτό "εξιστορείται" στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Άσμα Ασμάτων

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης

Τι ωραία που είν' η αγάπη μου

με το καθημερνό της φόρεμα

κι ένα χτενάκι στα μαλλιά.

Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.

Κοπέλες του Άουσβιτς, 

του Νταχάου κοπέλες, 

μην είδατε την αγάπη μου;

Την είδαμε σε μακρινό ταξίδι, 

δεν είχε πιά το φόρεμά της

ούτε χτενάκι στα μαλλιά.

Τι ωραία που είν' η αγάπη μου, 

η χαϊδεμένη από τη μάνα της

και τ' αδελφού της τα φιλιά.

Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.

Κοπέλες του Μαουτχάουζεν, 

κοπέλες του Μπέλσεν, 

μην είδατε την αγάπη μου;

Την είδαμε στην παγερή πλατεία

μ' ένα αριθμό στο άσπρο της το χέρι, 

με κίτρινο άστρο στην καρδιά.

Τι ωραία που είν' η αγάπη μου, 

η χαϊδεμένη από τη μάνα της

και τ' αδελφού της τα φιλιά.

Κανείς δεν ήξερε πως είναι τόσο ωραία.

Να τα πούμε;

Αφιέρωμα της ΕΡΤ3 στο Πολυτεχνείο

Η ΕΡΤ3 μεταδίδει απόψε στις 11 μ.μ. το πολιτικό ντοκιμαντέρ του Νίκου Κούνδουρου «Τα τραγούδια της φωτιάς» (Songs of fire)

«Τα τραγούδια της φωτιάς»

Ντοκιμαντέρ στην ΕΡΤ3 - Αφιέρωμα στην επέτειο του Πολυτεχνείου

Το πολιτικό ντοκιμαντέρ του Νίκου Κούνδουρου «Τα τραγούδια της φωτιάς» (Songs of fire) μεταδίδει η ΕΡΤ3 την Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016, στις 23:00, στο πλαίσιο αφιερώματος στην επέτειο του Πολυτεχνείου. 

Το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει την αντίδραση του ελληνικού λαού στη χούντα των συνταγματαρχών, και τους πανηγυρισμούς μετά την πτώση του καθεστώτος, τις πορείες του 1974 για την επέτειο του Πολυτεχνείου, τα βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε ο αγωνιστής Χρήστος Ρεκλείτης και την κηδεία του Κύπριου Δώρου Λοΐζου.

Συμμετέχουν με τις μουσικές τους οι Γιάννης Μαρκόπουλος, Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Λοΐζος, Σταύρος Ξαρχάκος. Τραγουδούν οι Μαρία Φαραντούρη, Μαρίζα Κωχ, Μελίνα Μερκούρη, Λιζέτα Νικολάου, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Γιώργος Νταλάρας, Αντώνης Καλογιάννης, Λάκης Χαλκιάς και άλλοι.

Info
Μεταδίδεται: Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016, στις 23:00

Παραγωγή: 1975

Διάρκεια: 84΄

Σκηνοθεσία: Νίκος Κούνδουρος

Πολυτεχνείο 1973 - Αφιέρωμα από το Αρχείο της ΕΡΤ

Το Πολυτεχνείο της Αθήνας,  τα άλλα Πολυτεχνεία, οι άλλες εξεγέρσεις σε άλλες πόλεις... σε χιλιάδες νεανικές καρδιές,

Δείτε το επετειακό αφιέρωμα στην ιστοσελίδα της ΕΡΤ

 http://www.ert.gr/exegersi-tou-polytechniou-17-noemvriou-1973/

Πολυτεχνείο, 17 Νοεμβρίου 1973. Αρχείο ΕΡΤ/Συλλογή Αρ. Σαρρηκώστα

Διαβάζουμε στο http://www.ert.gr/

Επετειακό αφιέρωμα του 1982 με θέμα το χρονικό της κατάληψης του Πολυτεχνείου της Αθήνας εξετάζοντας ταυτόχρονα τις παράλληλες εξεγέρσεις στην Πάτρα, τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη. Μέσα από μαρτυρίες των πρωταγωνιστών των φοιτητικών εξεγέρσεων στις επαρχιακές πανεπιστημιουπόλεις, παρακολουθούμε πώς αναπτύχθηκε το φοιτητικό κίνημα έξω από την Αθήνα, από τις αρχές του 1972, με τις μορφές παρανομίας, μέχρι τη βαθμιαία μαζικοποίησή του όπως εκδηλώθηκε στις πολιτικές αντιδικτατορικές συγκεντρώσεις το φθινόπωρο του ’73.

Η ιστορική αναδρομή φωτίζει θέματα της φοιτητικής κοινότητας της περιόδου της δικτατορίας, τον αγώνα για ελεύθερες εκλογές, τη σύγκληση των Γενικών Συνελεύσεων και τις αποφάσεις για κατάληψη το Νοέμβρη του 1973 στο άκουσμα της κατάληψης της Αθήνας. Οι αφηγήσεις επικεντρώνονται ακόμη στον τρόπο αντίδρασης των Συντονιστικών Επιτροπών των άλλων Πολυτεχνείων στην είδηση της πτώσης του Πολυτεχνείου της Αθήνας τη νύχτα της 16ης προς 17ης Νοεμβρίου, όπως και στο σχέδιο εκκένωσης της Πολυτεχνικής της Θεσσαλονίκης.

Για το Πανεπιστήμιο της Πάτρας μιλούν οι ΑΚΗΣ ΤΑΓΚΑΛΑΚΗΣ, ΤΑΚΗΣ ΤΣΙΓΚΑΣ, ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΣΟΥΡΙΝΑΚΗΣ, ΤΖΟΓΙΑ ΚΑΠΑΓΟΥ και ΚΩΣΤΑΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ, για  τα γεγονότα στα Γιάννενα οι ΝΙΚΟΣ ΡΑΠΤΗΣ, ΔΑΝΙΗΛ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ, ΣΠΥΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ και ΠΕΤΡΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ενώ για όσα εκτυλίχθηκαν στη Θεσσαλονίκη οι ΘΩΜΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ, ΤΑΚΗΣ ΠΕΤΡΙΔΗΣ και ΦΩΤΗΣ ΣΙΟΥΜΠΟΥΡΑΣ. Μεταξύ άλλων, πληροφορούμαστε για τη λειτουργία  του ερασιτεχνικού ραδιοφωνικού σταθμού στο κτίριο του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης αλλά και στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας και την απήχηση που είχε στον κόσμο. Γίνεται αναφορά στις αιτίες, στους σκοπούς και στα οράματα της εξέγερσης, παράλληλα με τα συνθήματα των διαδηλώσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπομπής.

Περιλαμβάνονται κινηματογραφικά πλάνα αρχείου από την Αθήνα και την Πάτρα, επίσης από την πρώτη επέτειο, καθώς και ηχητικά ντοκουμέντα –αποσπάσματα από εκπομπές του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, κήρυξη στρατιωτικού νόμου και διάγγελμα Γ.Παπαδόπουλου της επόμενης μέρας από τη διάλυση του Πολυτεχνείου.

Αφηγητής: Χρήστος Τσάγκας, Σκηνοθεσία: Νέστωρ Παβέλλας

Διεύθυνση παραγωγής: Λουκία Ρικάκη

Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης 30 Οκτωβρίου 1944

Γράφει για την ημέρα αυτή ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Σπύρος Κουζινόπουλος: 

"Συμπληρώνονται φέτος 72 χρόνια από ένα κορυφαίο για τη Θεσσαλονίκη, για τη Μακεδονία μας, για τη χώρα γεγονός: Την απελευθέρωση της Μακεδονικής πρωτεύουσας από τη ναζιστική κατοχή. Μια κατοχή σκληρή, με πάνω από 2.000 εκτελέσεις πατριωτών, με χιλιάδες άλλους νεκρούς από τα βασανιστήρια των κατακτητών, την πείνα, τις κακουχίες, το κρύο, την ανέχεια. Μα και με έναν υπέροχο αγώνα αντίστασης του λαού της Θεσσαλονίκης και της γύρω περιοχής κατά των κατακτητών και των ελληνόφωνων συνεργατών τους.

Η γερμανική κατοχή διήρκεσε από τις 9 Απριλίου του 1941, οπότε εισήλθαν οι ορδές του Γ΄ Ράϊχ στη Θεσσαλονίκη, ως τις 30 Οκτωβρίου του 1944 που αποχώρησαν κάτω από τα συνεχή χτυπήματα των συμμαχικών στρατευμάτων στην Ευρώπη αλλά και τις επιθέσεις των ανταρτικών οργανώσεων. Η απελευθέρωση βρήκε την πόλη υπό τον έλεγχο του Εθνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (E.Λ.A.Σ.), που αποσύρθηκε απ’ αυτήν στις 17 Ιανουαρίου 1945". Συνέχεια στο http://farosthermaikou.blogspot.gr/

Μπορείτε να δείτε από το Αρχείο της ΕΡΤ το ντοκιμαντέρ στο οποίο όπως διαβάζουμε: "[...] εξετάζει τα γεγονότα που προηγήθηκαν της απελευθέρωσης της πόλης της Θεσσαλονίκης καθώς και το κλίμα που επικράτησε τις επόμενες ημέρες".